![\"fot.](\"http:\/\/www.moniazuber.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/kasia_krynska3-150x150.jpg\" "\\"fot.")
Emancypacja po polsku[1]<\/p>\nEmancypacja po polsku[1]<\/p>\n
Odr\u0119bno\u015b\u0107 sytuacji kobiet w Polsce, w por\u00f3wnaniu z innymi krajami, wynika z wielu przyczyn. Ju\u017c Polska szlachecka, w kt\u00f3rej 10% stanowi\u0142a szlachta, patrzy\u0142a na kobiet\u0119 przez pryzmat etosu rycerskiego, w kt\u00f3rym kobieta by\u0142a zawsze obiektem romantycznych uczu\u0107. Istotn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c nasza burzliwa i wyj\u0105tkowa historia XIX wieku \u2013 ponad stuletnie zabory, ci\u0105g\u0142e wojny i powstania sprawi\u0142y, \u017ce istotn\u0105 rol\u0119 w rodzinie pe\u0142ni\u0142y kobiety, kt\u00f3re bra\u0142y odpowiedzialno\u015b\u0107 nie tylko za przekazywanie warto\u015bci religijnych i patriotycznych. Cz\u0119stokro\u0107 kobiety przyjmowa\u0142y role m\u0119skie, prowadzi\u0142y gospodarstwa, interesy i firmy rodzinne. By\u0142y odpowiedzialne za kondycj\u0119 ekonomiczn\u0105 rodziny, czy nawet szerzej rozumianego s\u0105siedztwa (poddane rodziny ch\u0142opskie w przypadku maj\u0105tk\u00f3w szlacheckich). Wychowanie i kszta\u0142cenie dzieci podczas zabor\u00f3w sta\u0142o si\u0119 spraw\u0105 polityczn\u0105. W\u0142a\u015bnie kobiety zajmowa\u0142y si\u0119 edukacj\u0105 domow\u0105 i stosunkowo wcze\u015bnie w por\u00f3wnaniu z innymi krajami, bowiem ju\u017c w drugiej po\u0142owie XIX wieku, zacz\u0119\u0142y wykonywa\u0107 zaw\u00f3d nauczycielki[2]. Kiedy m\u0119\u017cczy\u017ani byli represjonowani, zsy\u0142ani na Sybir i wi\u0119zieni, kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w Polsce symbol Matki-Polki, czyli kobiety \u0142\u0105cz\u0105cej funkcje macierzy\u0144skie i rodzinne z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 patriotyczn\u0105. Z tak silnie ukszta\u0142towana pozycj\u0105 Polki wkroczy\u0142y w XX wiek i w miar\u0119 szybko, bo ju\u017c w 1918 przy odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, uzyska\u0142y prawa wyborcze, bez walki o nie. Kolejnym krokiem by\u0142y r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania prawne (ustawy), kt\u00f3re zr\u00f3wnywa\u0142y m\u0119\u017cczyzn i kobiety w dziedzinie prawa cywilnego, zapewnia\u0142y opiek\u0119 spo\u0142eczn\u0105 oraz regulowa\u0142y zasady pracy kobiet i m\u0142odocianych. Stawia\u0142o to Polsk\u0119 w grupie kraj\u00f3w przoduj\u0105cych w dziedzinie prawnych regulacji systemu zabezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych. Kiedy w 1920 roku kobiety uzyska\u0142y prawo do studiowania na wy\u017cszych uczelniach bez ogranicze\u0144, to np. na Uniwersytecie Warszawskim studiowa\u0142o przesz\u0142o 40% kobiet. Stanowi\u0142o to jeden z najwy\u017cszych odsetk\u00f3w w Europie. Powsta\u0142a specyficzna kultura kobieca, obejmuj\u0105ca swym zasi\u0119giem sprawy spo\u0142eczne i polityk\u0119. Po II W\u015a komunizm traktowa\u0142 emancypacj\u0119 kobiet jako spos\u00f3b na wprowadzenie nowego ustroju, a nie realizacj\u0119 potrzeb kobiet. Opr\u00f3cz wielu innych efekt\u00f3w, z has\u0142ami r\u00f3wno\u015bci na czele (symboliczna kobieta na traktorze i kobiet\u0105 \u2013 kapitanem statku), zaowocowa\u0142 podzia\u0142em na pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo. Tym samym wsp\u00f3ln\u0105 walk\u0105 m\u0119\u017cczyzn i kobiet w powojennej Polsce, by\u0142o domaganie si\u0119 praw obywatelskich. Kwestia r\u00f3wno\u015bci praw, kt\u00f3rych si\u0119 nie posiada zamyka si\u0119 w abstrakcji. Odskoczni\u0105 by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce. Nale\u017cy, bowiem zaznaczy\u0107, \u017ce opr\u00f3cz uwarunkowa\u0144 historycznych, na pozycje kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim, mia\u0142 silny wp\u0142yw katolicyzm i wra\u017cliwo\u015b\u0107 religijna Polak\u00f3w. Silnie rozbudowany kult maryjny, niezrozumia\u0142y nawet dla wielu katolik\u00f3w z innych kraj\u00f3w, wp\u0142ywa niew\u0105tpliwie na postrzeganie kobiet.<\/p>\n
Temat r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci na polskim gruncie powr\u00f3ci\u0142 w nowych odcieniach w latach osiemdziesi\u0105tych, kiedy ruchy kobiece zacz\u0119\u0142y ulega\u0107 wp\u0142ywom ameryka\u0144skim. Obecnie polski feminizm kojarzy si\u0119 z lewicowymi ruchami bardziej radykalnych postulat\u00f3w, jak prawo do aborcji, uznawanie zwi\u0105zk\u00f3w homoseksualnych oraz emancypacja od tradycyjnych form, autorytet\u00f3w, etyki, religii, hierarchii i rodziny[3].<\/p>\n
Czo\u0142owe polskie feministki, dzia\u0142aj\u0105ce dzisiaj w polityce, to Izabela Jaruga-Nowacka (by\u0142a wicepremier), Danuta Waniek (by\u0142a przewodnicz\u0105ca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji) Anna Ba\u0144kowska (pos\u0142anka SLD), Magdalena \u015aroda (by\u0142a pe\u0142nomocnik rz\u0105du ds. r\u00f3wnego statusu kobiet i m\u0119\u017cczyzn), Maria Szyszkowska (by\u0142a senatorka SLD).<\/p>\n
G\u0142\u00f3wne organizacje zrzeszaj\u0105ce feministki w Polsce: Fundacja Kobieca eFKa (Beata Kozak), Zieloni 2004 (Magda Mosiewicz, Kinga Dunin, Agnieszka Graff, Kazimiera Szczuka), Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny (Wanda Nowicka), Fundacja O\u015brodek Informacji \u015arodowisk Kobiecych O\u015aKa (Agnieszka Grzybek), Stowarzyszenie Kobiet Konsola (Izabela Kowalczyk), Demokratyczna Unia Kobiet (Renata Berent-Mieszczanowicz; przewodnicz\u0105c\u0105 kiedy\u015b by\u0142a Danuta Waniek), Liga Kobiet Polskich (Apolonia Klepacz; przewodnicz\u0105c\u0105 kiedy\u015b by\u0142a Izabela Jaruga-Nowacka), Porozumienie Kobiet 8 Marca (Agnieszka Graff), Parlamentarna Grupa Kobiet (Dorota Kempka)[4].
\n……………………………………..
\n[1] W oparciu o: Alina Kozi\u0144ska \u2013 Ba\u0142dyga, Kobiety, feminizm, demokracja, Wi\u0119\u017a 1(417), Warszawa 1998, ss.45-54. [2] Tam\u017ce, s. 46.
\n[3] Bronis\u0142aw Wildstein, Kobiecizm kontra kobieco\u015b\u0107, Wprost, Nr 1162, Warszawa 2005. [4] Tam\u017ce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Emancypacja po polsku[1] Odr\u0119bno\u015b\u0107 sytuacji kobiet w Polsce, w por\u00f3wnaniu z innymi krajami, wynika z wielu przyczyn. Ju\u017c Polska szlachecka, w kt\u00f3rej 10% stanowi\u0142a szlachta, patrzy\u0142a na kobiet\u0119 przez pryzmat etosu rycerskiego, w kt\u00f3rym kobieta by\u0142a zawsze obiektem romantycznych uczu\u0107. Istotn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c nasza burzliwa i wyj\u0105tkowa historia XIX wieku \u2013 ponad stuletnie zabory, ci\u0105g\u0142e wojny i powstania sprawi\u0142y, \u017ce istotn\u0105 rol\u0119 w rodzinie pe\u0142ni\u0142y kobiety, kt\u00f3re bra\u0142y odpowiedzialno\u015b\u0107 nie tylko za przekazywanie warto\u015bci religijnych i patriotycznych. Cz\u0119stokro\u0107 kobiety przyjmowa\u0142y role m\u0119skie, prowadzi\u0142y gospodarstwa, interesy i firmy rodzinne. By\u0142y odpowiedzialne za kondycj\u0119 ekonomiczn\u0105 rodziny, czy nawet szerzej rozumianego s\u0105siedztwa (poddane rodziny ch\u0142opskie w przypadku maj\u0105tk\u00f3w szlacheckich). Wychowanie i kszta\u0142cenie dzieci podczas zabor\u00f3w sta\u0142o si\u0119 spraw\u0105 polityczn\u0105. W\u0142a\u015bnie kobiety zajmowa\u0142y si\u0119 edukacj\u0105 domow\u0105 i stosunkowo wcze\u015bnie w por\u00f3wnaniu z innymi krajami, bowiem ju\u017c w drugiej po\u0142owie XIX wieku, zacz\u0119\u0142y wykonywa\u0107 zaw\u00f3d nauczycielki[2]. Kiedy m\u0119\u017cczy\u017ani byli represjonowani, zsy\u0142ani na Sybir i wi\u0119zieni, kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w Polsce symbol Matki-Polki, czyli kobiety \u0142\u0105cz\u0105cej funkcje macierzy\u0144skie i rodzinne z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 patriotyczn\u0105. Z tak silnie ukszta\u0142towana pozycj\u0105 Polki wkroczy\u0142y w XX wiek i w miar\u0119 szybko, bo ju\u017c w 1918 przy odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, uzyska\u0142y prawa wyborcze, bez walki o nie. Kolejnym krokiem by\u0142y r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania prawne (ustawy), kt\u00f3re zr\u00f3wnywa\u0142y m\u0119\u017cczyzn i kobiety w dziedzinie prawa cywilnego, zapewnia\u0142y opiek\u0119 spo\u0142eczn\u0105 oraz regulowa\u0142y zasady pracy kobiet i m\u0142odocianych. Stawia\u0142o to Polsk\u0119 w grupie kraj\u00f3w przoduj\u0105cych w dziedzinie prawnych regulacji systemu zabezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych. Kiedy w 1920 roku kobiety uzyska\u0142y prawo do studiowania na wy\u017cszych uczelniach bez ogranicze\u0144, to np. na Uniwersytecie Warszawskim studiowa\u0142o przesz\u0142o 40% kobiet. Stanowi\u0142o to jeden z najwy\u017cszych odsetk\u00f3w w Europie. Powsta\u0142a specyficzna kultura kobieca, obejmuj\u0105ca swym zasi\u0119giem sprawy spo\u0142eczne i polityk\u0119. Po II W\u015a komunizm traktowa\u0142 emancypacj\u0119 kobiet jako spos\u00f3b na wprowadzenie nowego ustroju, a nie realizacj\u0119 potrzeb kobiet. Opr\u00f3cz wielu innych efekt\u00f3w, z has\u0142ami r\u00f3wno\u015bci na czele (symboliczna kobieta na traktorze i kobiet\u0105 \u2013 kapitanem statku), zaowocowa\u0142 podzia\u0142em na pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo. Tym samym wsp\u00f3ln\u0105 walk\u0105 m\u0119\u017cczyzn i kobiet w powojennej Polsce, by\u0142o domaganie si\u0119 praw obywatelskich. Kwestia r\u00f3wno\u015bci praw, kt\u00f3rych si\u0119 nie posiada zamyka si\u0119 w abstrakcji. Odskoczni\u0105 by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce. Nale\u017cy, bowiem zaznaczy\u0107, \u017ce opr\u00f3cz uwarunkowa\u0144 historycznych, na pozycje kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim, mia\u0142 silny wp\u0142yw katolicyzm i wra\u017cliwo\u015b\u0107 religijna Polak\u00f3w. Silnie rozbudowany kult maryjny, niezrozumia\u0142y nawet dla wielu katolik\u00f3w z innych kraj\u00f3w, wp\u0142ywa niew\u0105tpliwie na postrzeganie kobiet. Temat r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci na polskim gruncie powr\u00f3ci\u0142 w nowych odcieniach w latach osiemdziesi\u0105tych, kiedy ruchy kobiece zacz\u0119\u0142y ulega\u0107 wp\u0142ywom ameryka\u0144skim. Obecnie polski feminizm kojarzy si\u0119 z lewicowymi ruchami bardziej radykalnych postulat\u00f3w, jak prawo do aborcji, uznawanie zwi\u0105zk\u00f3w homoseksualnych oraz emancypacja od tradycyjnych form, autorytet\u00f3w, etyki, religii, hierarchii i rodziny[3]. Czo\u0142owe polskie feministki, dzia\u0142aj\u0105ce dzisiaj w polityce, to Izabela Jaruga-Nowacka (by\u0142a wicepremier), Danuta Waniek (by\u0142a przewodnicz\u0105ca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji) Anna Ba\u0144kowska (pos\u0142anka SLD), Magdalena \u015aroda (by\u0142a pe\u0142nomocnik rz\u0105du ds. r\u00f3wnego statusu kobiet i m\u0119\u017cczyzn), Maria Szyszkowska (by\u0142a senatorka SLD). G\u0142\u00f3wne organizacje zrzeszaj\u0105ce feministki w Polsce: Fundacja Kobieca eFKa (Beata Kozak), Zieloni 2004 (Magda Mosiewicz, Kinga Dunin, Agnieszka Graff, Kazimiera Szczuka), Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny (Wanda Nowicka), Fundacja O\u015brodek Informacji \u015arodowisk Kobiecych O\u015aKa (Agnieszka Grzybek), Stowarzyszenie Kobiet Konsola (Izabela Kowalczyk), Demokratyczna Unia Kobiet (Renata Berent-Mieszczanowicz; przewodnicz\u0105c\u0105 kiedy\u015b by\u0142a Danuta Waniek), Liga Kobiet Polskich (Apolonia Klepacz; przewodnicz\u0105c\u0105 kiedy\u015b by\u0142a Izabela Jaruga-Nowacka), Porozumienie Kobiet 8 Marca (Agnieszka Graff), Parlamentarna Grupa Kobiet (Dorota Kempka)[4]. …………………………………….. [1] W oparciu o: Alina Kozi\u0144ska \u2013 Ba\u0142dyga, Kobiety, feminizm, demokracja, Wi\u0119\u017a 1(417), Warszawa 1998, ss.45-54. [2] Tam\u017ce, s. 46. [3] Bronis\u0142aw Wildstein, Kobiecizm kontra kobieco\u015b\u0107, Wprost, Nr 1162, Warszawa 2005. [4] Tam\u017ce.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=127"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127\/revisions\/130"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}