![\"under\"](\"http:\/\/www.moniazuber.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/swimm-300x300.jpg\" "\\"under\\"")
Feministyczne filozofki i teolo\u017cki \u017ar\u00f3d\u0142a opresji kobiet upatruj\u0105 w dualistycznych koncepcjach filozoficznych (i teologicznych), kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na kultur\u0119 i mentalno\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. Ich zdaniem, dotychczasowa filozofia okaza\u0142a si\u0119 nie tyle specyficznie m\u0119ska, ile raczej s\u0142u\u017cebna wobec m\u0119sko\u015bci przez to, \u017ce dostarcza jej pozytywnych podstaw aksjomatycznych.<\/p>\n
Dualizm metafizyczny ma wielu \u201eojc\u00f3w\u201d. Prekursorami dualizmu byli ju\u017c presokratycy w swoim rozr\u00f3\u017cnieniu pomi\u0119dzy zjawiskiem a rzeczywisto\u015bci\u0105, a nast\u0119pnie Platon, kt\u00f3ry w pe\u0142ni rozwin\u0105\u0142 koncepcje dualistyczne w swojej filozoficznej my\u015bli. Traktowanie cia\u0142a jako obcej si\u0142y i przeszkody w funkcjonowaniu ludzkiej duszy upowszechni\u0142o si\u0119 w grecko-chrze\u015bcija\u0144skiej tradycji (wp\u0142ywy plato\u0144skie, neoplato\u0144skie-Plotyn, a nast\u0119pnie \u015bw. Augustyn ). Jednak dopiero Kartezjusz zradykalizowa\u0142 my\u015blenie na temat cia\u0142a. Odrzuca on pogl\u0105d Platona i Arystotelesa, \u017ce dusza jest zasad\u0105 \u017cycia (cia\u0142a). Wed\u0142ug niego, \u017cycie cia\u0142a jest spraw\u0105 czysto mechanicznego funkcjonowania. W kartezja\u0144skiej wersji dualizmu materia r\u00f3\u017cni si\u0119 zasadniczo od umys\u0142u, czucia i podmiotowo\u015bci. Cia\u0142o jest czyst\u0105 res extensa, surow\u0105 materialno\u015bci\u0105, a umys\u0142 jest res cogitans, my\u015bl\u0105 i wolno\u015bci\u0105.<\/p>\n
Feministki uwa\u017caj\u0105, \u017ce powy\u017csze metafizyczne za\u0142o\u017cenia doprowadzi\u0142y do znacz\u0105cych konsekwencji nie tylko w zachodniej filozofii i nauce, ale r\u00f3wnie\u017c w kulturze i codziennym \u017cyciu spo\u0142ecznych relacji. Zdaniem feministycznej filozofki, Susan Bordo, intelektualny wytw\u00f3r Kartezjusza by\u0142 produktem \u00f3wczesnej kultury niezwykle \u201eginefobicznego wieku\u201d. Jego teoria wiedzy by\u0142a psychologiczn\u0105 reakcj\u0105 na niepok\u00f3j spowodowany utrat\u0105 natury-jako-matki. Negatywny paradygmat rozumienia materii zosta\u0142 podwa\u017cony dopiero przez teori\u0119 wzgl\u0119dno\u015bci Einsteina oraz p\u00f3\u017aniejsz\u0105 teori\u0119 kwantow\u0105 i metafizyk\u0119 procesu Whiteheada. Zdaniem feministek niech\u0119\u0107 wobec cia\u0142a czy zgo\u0142a l\u0119k przed nim jest w filozofii nie tyle efektem samego rozr\u00f3\u017cnienia cia\u0142a i umys\u0142u jako odr\u0119bnych substancji (byt\u00f3w), ile efektem sposobu, w jaki cia\u0142o i umys\u0142 s\u0105 rozumiane i definiowane, a mianowicie: jako wzajemnie wykluczaj\u0105ce si\u0119 kategorie. Wzajemne wykluczanie si\u0119 cia\u0142a i umys\u0142u po\u0142\u0105czone jest dodatkowo z hierarchizowaniem, bowiem umys\u0142 zostaje uprzywilejowany w stosunku do cia\u0142a. Filozoficzna dewaluacja cia\u0142a ma powa\u017cne konsekwencje polityczne, szczeg\u00f3lnie dla kobiet, jako tych, kt\u00f3re by\u0142y i s\u0105 definiowane jako bardziej korporalne ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. Przypisywanie hiperkorporalno\u015bci kobietom, mocno zakorzenione w podstawowym dualizmie umys\u0142u i cia\u0142a, \u0142\u0105czy si\u0119 z pokrewnymi dualizmami formy\/materii, aktywno\u015bci\/bierno\u015bci, rozumu\/uczucia i kultury\/natury. W po\u0142\u0105czeniu z tymi dychotomicznymi rozr\u00f3\u017cnikami kategorii, umocni\u0142a si\u0119 hierarchiczno\u015b\u0107 dychotomii m\u0119ski\/\u017ce\u0144ski i wp\u0142yn\u0119\u0142a na sytuacje, w kt\u00f3rych kobiety, tylko z powodu swej kobieco\u015bci, by\u0142y traktowane jako intelektualnie i spo\u0142ecznie (praktycznie) upo\u015bledzone.<\/p>\n
Filozofki w reakcji na tak uj\u0119te rozumienie kobiety podj\u0119\u0142y filozoficzny dyskurs nt. kobieco\u015bci. W\u015br\u00f3d teoretyczek, kt\u00f3re podj\u0119\u0142y ten temat wy\u0142oni\u0142y si\u0119 dwie opcje: feministyczny esencjalizm oraz feministyczny konstruktywizm spo\u0142eczny. Esencjalizm opowiada\u0142 si\u0119 za biologicznym, uniwersalnym, p\u0142ciowym i poprzedzaj\u0105cym spo\u0142eczne wp\u0142ywy elementem decyduj\u0105cym o kszta\u0142cie pod\u0105\u017caj\u0105cym dopiero za nim gender, tj. p\u0142ci spo\u0142eczno-kulturowej czy kulturowej to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej. Konstruktywizm spo\u0142eczny zrodzi\u0142 si\u0119 z krytyki pierwszego pogl\u0105du, pocz\u0105tkowo wychodzi\u0142 od najcz\u0119\u015bciej od marksistowskich teorii, a nast\u0119pnie (w latach 80.) z psychoanalitycznych teorii J. Lacana. Zaprzecza\u0142 on istnieniu jakichkolwiek sta\u0142ych, uniwersalnych i substancjalnych cech rozstrzygaj\u0105cych o rodzajowej przynale\u017cno\u015bci cz\u0142owieka. Wieloletni dialog mi\u0119dzy feministkami doprowadzi\u0142 do wielu teorii podmiotu, w tym do tzw. korporalnego feminizmu, kt\u00f3ry jest wsp\u00f3lnym szyldem wielu feministycznych koncepcji odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do szerokorozumianej tradycji postmodernizmu.<\/p>\n
W korporalnym feminizmie kobiecy nowy podmiot to cielesny (materialny) podmiot w procesie stawania si\u0119, formowany z aktywnego, intelligibilnego cia\u0142a, a nie wy\u0142aniany z pod\u015bwiadomo\u015bci m\u0119\u017cczyzny, jako niepe\u0142no\u015b\u0107 czy brak. Ma to by\u0107 podmiot p\u0142ynny, a nie substancjalnie ustalony raz na zawsze, nie esencjalny, nie rozszczepiony na cia\u0142o i ducha na mod\u0142\u0119 kartezja\u0144sk\u0105. Nie \u201epoza czasem\u201d ale historycznie i kulturowo usytuowany (dyskursywnie ograniczony), rodzajowo specyficzny, szeroko otwarty na zmiany, otwarty na dalszym teoretycznym rozwini\u0119ciom i modyfikacjom w spotkaniu z nowymi koncepcjami (jak np. feminizm amazo\u0144ski czy cyberfeminizm).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Feministyczne filozofki i teolo\u017cki \u017ar\u00f3d\u0142a opresji kobiet upatruj\u0105 w dualistycznych koncepcjach filozoficznych (i teologicznych), kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na kultur\u0119 i mentalno\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. Ich zdaniem, dotychczasowa filozofia okaza\u0142a si\u0119 nie tyle specyficznie m\u0119ska, ile raczej s\u0142u\u017cebna wobec m\u0119sko\u015bci przez to, \u017ce dostarcza jej pozytywnych podstaw aksjomatycznych. Dualizm metafizyczny ma wielu \u201eojc\u00f3w\u201d. Prekursorami dualizmu byli ju\u017c presokratycy w swoim rozr\u00f3\u017cnieniu pomi\u0119dzy zjawiskiem a rzeczywisto\u015bci\u0105, a nast\u0119pnie Platon, kt\u00f3ry w pe\u0142ni rozwin\u0105\u0142 koncepcje dualistyczne w swojej filozoficznej my\u015bli. Traktowanie cia\u0142a jako obcej si\u0142y i przeszkody w funkcjonowaniu ludzkiej duszy upowszechni\u0142o si\u0119 w grecko-chrze\u015bcija\u0144skiej tradycji (wp\u0142ywy plato\u0144skie, neoplato\u0144skie-Plotyn, a nast\u0119pnie \u015bw. Augustyn ). Jednak dopiero Kartezjusz zradykalizowa\u0142 my\u015blenie na temat cia\u0142a. Odrzuca on pogl\u0105d Platona i Arystotelesa, \u017ce dusza jest zasad\u0105 \u017cycia (cia\u0142a). Wed\u0142ug niego, \u017cycie cia\u0142a jest spraw\u0105 czysto mechanicznego funkcjonowania. W kartezja\u0144skiej wersji dualizmu materia r\u00f3\u017cni si\u0119 zasadniczo od umys\u0142u, czucia i podmiotowo\u015bci. Cia\u0142o jest czyst\u0105 res extensa, surow\u0105 materialno\u015bci\u0105, a umys\u0142 jest res cogitans, my\u015bl\u0105 i wolno\u015bci\u0105. Feministki uwa\u017caj\u0105, \u017ce powy\u017csze metafizyczne za\u0142o\u017cenia doprowadzi\u0142y do znacz\u0105cych konsekwencji nie tylko w zachodniej filozofii i nauce, ale r\u00f3wnie\u017c w kulturze i codziennym \u017cyciu spo\u0142ecznych relacji. Zdaniem feministycznej filozofki, Susan Bordo, intelektualny wytw\u00f3r Kartezjusza by\u0142 produktem \u00f3wczesnej kultury niezwykle \u201eginefobicznego wieku\u201d. Jego teoria wiedzy by\u0142a psychologiczn\u0105 reakcj\u0105 na niepok\u00f3j spowodowany utrat\u0105 natury-jako-matki. Negatywny paradygmat rozumienia materii zosta\u0142 podwa\u017cony dopiero przez teori\u0119 wzgl\u0119dno\u015bci Einsteina oraz p\u00f3\u017aniejsz\u0105 teori\u0119 kwantow\u0105 i metafizyk\u0119 procesu Whiteheada. Zdaniem feministek niech\u0119\u0107 wobec cia\u0142a czy zgo\u0142a l\u0119k przed nim jest w filozofii nie tyle efektem samego rozr\u00f3\u017cnienia cia\u0142a i umys\u0142u jako odr\u0119bnych substancji (byt\u00f3w), ile efektem sposobu, w jaki cia\u0142o i umys\u0142 s\u0105 rozumiane i definiowane, a mianowicie: jako wzajemnie wykluczaj\u0105ce si\u0119 kategorie. Wzajemne wykluczanie si\u0119 cia\u0142a i umys\u0142u po\u0142\u0105czone jest dodatkowo z hierarchizowaniem, bowiem umys\u0142 zostaje uprzywilejowany w stosunku do cia\u0142a. Filozoficzna dewaluacja cia\u0142a ma powa\u017cne konsekwencje polityczne, szczeg\u00f3lnie dla kobiet, jako tych, kt\u00f3re by\u0142y i s\u0105 definiowane jako bardziej korporalne ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. Przypisywanie hiperkorporalno\u015bci kobietom, mocno zakorzenione w podstawowym dualizmie umys\u0142u i cia\u0142a, \u0142\u0105czy si\u0119 z pokrewnymi dualizmami formy\/materii, aktywno\u015bci\/bierno\u015bci, rozumu\/uczucia i kultury\/natury. W po\u0142\u0105czeniu z tymi dychotomicznymi rozr\u00f3\u017cnikami kategorii, umocni\u0142a si\u0119 hierarchiczno\u015b\u0107 dychotomii m\u0119ski\/\u017ce\u0144ski i wp\u0142yn\u0119\u0142a na sytuacje, w kt\u00f3rych kobiety, tylko z powodu swej kobieco\u015bci, by\u0142y traktowane jako intelektualnie i spo\u0142ecznie (praktycznie) upo\u015bledzone. Filozofki w reakcji na tak uj\u0119te rozumienie kobiety podj\u0119\u0142y filozoficzny dyskurs nt. kobieco\u015bci. W\u015br\u00f3d teoretyczek, kt\u00f3re podj\u0119\u0142y ten temat wy\u0142oni\u0142y si\u0119 dwie opcje: feministyczny esencjalizm oraz feministyczny konstruktywizm spo\u0142eczny. Esencjalizm opowiada\u0142 si\u0119 za biologicznym, uniwersalnym, p\u0142ciowym i poprzedzaj\u0105cym spo\u0142eczne wp\u0142ywy elementem decyduj\u0105cym o kszta\u0142cie pod\u0105\u017caj\u0105cym dopiero za nim gender, tj. p\u0142ci spo\u0142eczno-kulturowej czy kulturowej to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej. Konstruktywizm spo\u0142eczny zrodzi\u0142 si\u0119 z krytyki pierwszego pogl\u0105du, pocz\u0105tkowo wychodzi\u0142 od najcz\u0119\u015bciej od marksistowskich teorii, a nast\u0119pnie (w latach 80.) z psychoanalitycznych teorii J. Lacana. Zaprzecza\u0142 on istnieniu jakichkolwiek sta\u0142ych, uniwersalnych i substancjalnych cech rozstrzygaj\u0105cych o rodzajowej przynale\u017cno\u015bci cz\u0142owieka. Wieloletni dialog mi\u0119dzy feministkami doprowadzi\u0142 do wielu teorii podmiotu, w tym do tzw. korporalnego feminizmu, kt\u00f3ry jest wsp\u00f3lnym szyldem wielu feministycznych koncepcji odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do szerokorozumianej tradycji postmodernizmu. W korporalnym feminizmie kobiecy nowy podmiot to cielesny (materialny) podmiot w procesie stawania si\u0119, formowany z aktywnego, intelligibilnego cia\u0142a, a nie wy\u0142aniany z pod\u015bwiadomo\u015bci m\u0119\u017cczyzny, jako niepe\u0142no\u015b\u0107 czy brak. Ma to by\u0107 podmiot p\u0142ynny, a nie substancjalnie ustalony raz na zawsze, nie esencjalny, nie rozszczepiony na cia\u0142o i ducha na mod\u0142\u0119 kartezja\u0144sk\u0105. Nie \u201epoza czasem\u201d ale historycznie i kulturowo usytuowany (dyskursywnie ograniczony), rodzajowo specyficzny, szeroko otwarty na zmiany, otwarty na dalszym teoretycznym rozwini\u0119ciom i modyfikacjom w spotkaniu z nowymi koncepcjami (jak np. feminizm amazo\u0144ski czy cyberfeminizm).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/144"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=144"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1265,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/144\/revisions\/1265"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}