{"id":147,"date":"2010-07-16T20:26:04","date_gmt":"2010-07-16T20:26:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/?p=147"},"modified":"2019-09-25T15:35:06","modified_gmt":"2019-09-25T15:35:06","slug":"taniec-hermeneutyczny","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/?p=147","title":{"rendered":"taniec hermeneutyczny"},"content":{"rendered":"

\"angel\"Nowe spojrzenie na tekst Pisma \u015awi\u0119tego oraz interpretacja bliska wsp\u00f3\u0142czesnym pytaniom kobiet (i m\u0119\u017cczyzn), korzystaj\u0105ca z najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 hermeneutyki, j\u0119zykoznawstwa, literaturoznawstwa, archeologii, jak i filozofii jest jednym z wa\u017cnych cel\u00f3w teologii feministycznej. W tym ambitnym zadaniu teolo\u017cki nie odbiegaj\u0105 od chrze\u015bcija\u0144skich zasad aktualizacji Biblii, w my\u015bl cho\u0107by s\u0142owom \u015bw. Grzegorza Wielkiego, \u017ce Pismo wzrasta wraz z jego czytelnikami. Hermeneutyk\u0119 w ramach teologii feministycznej rozwin\u0119\u0142a i usystematyzowa\u0142a w swojej tw\u00f3rczo\u015bci naukowej Elizabeth Sch\u00fcssler-Fiorenza[1]. Mo\u017cna rozr\u00f3\u017cni\u0107 trzy modele interpretacji Biblii w perspektywie feministycznej. Pierwszy z nich \u2013 tzw. model neoortodoksyjny \u2013 wychodzi z za\u0142o\u017cenia, \u017ce pytania stawiane dzi\u015b Pismu \u015awi\u0119temu nie by\u0142y pytaniami autor\u00f3w natchnionych. Poszukuje on zatem takich tradycji wewn\u0105trzbiblijnych, kt\u00f3re nios\u0105 w sobie potencja\u0142 wyzwole\u0144czy dla kobiet, pr\u00f3buj\u0105c je jednocze\u015bnie oddzieli\u0107 od tych, kt\u00f3re s\u0105 dla kobiet dyskryminuj\u0105ce. Teologia feministyczna odwo\u0142uje si\u0119 do nadrz\u0119dnej zasady (r\u00f3wnie\u017c tradycyjnej zasady hermeneutycznej lektury Biblii), kt\u00f3r\u0105 jest zbawcza troska Boga, pragn\u0105cego zbawia\u0107 ca\u0142y \u015bwiat[2](wi\u0119c i kobiety), za tym konsekwentnie idzie stwierdzenie, \u017ce tam gdzie kobiety s\u0105 dyskryminowane, uciskane nie ma mowy o objawiaj\u0105cym i zbawczym dzia\u0142aniu Boga. Teologia feministyczna podwa\u017ca natchnienie i autorytet oraz odrzuca tzw. \u201eteksty terroru\u201d[3], opisuj\u0105ce bez negatywnej oceny przemoc wobec kobiet, czy traktowanie ich jak w\u0142asno\u015bci m\u0119\u017cczyzn (zar\u00f3wno pism biblijnych jak i teologicznych). Model ten rozr\u00f3\u017cnia mi\u0119dzy rdzeniem objawienia a historyczn\u0105 form\u0105, ponadczasow\u0105 prawd\u0105 a uwarunkowan\u0105 kulturowo form\u0105 przekazu (tzw. kanon w kanonie).<\/p>\n

Drugim modelem interpretacji tradycji biblijnej jest tzw. model socjologiczny (lub radykalny), kt\u00f3ry uznaje religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 za legitymizuj\u0105c\u0105 patriarchalny porz\u0105dek spo\u0142eczny, a Pismo \u015awi\u0119te za androcentryczne. Dane podej\u015bcie odrzucaj\u0105c tradycj\u0119, chce tworzy\u0107 nowe teksty, formy, mity, kt\u00f3re wywodzi\u0142yby si\u0119 z kontekstu egzystencji kobiecej.<\/p>\n

Trzecie podej\u015bcie do tekstu Pisma reprezentuje E. Sch\u00fcssler-Fiorenza, kt\u00f3ra reprezentuje model napi\u0119cia, sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy to\u017csamo\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 a feministyczn\u0105. Owe napi\u0119cie gra tutaj rol\u0119 poznawcz\u0105. W swojej ksi\u0105\u017cce \u201eBread Not Stone: The Challenge of Feminist Biblical Interpretation\u201d wskazuje, \u017ce wiele kobiet \u017cyje pytaniem: czy mog\u0119 karmi\u0107 si\u0119 Pismem, jak chlebem, skoro nosi ono na sobie pi\u0119tno wrogo\u015bci wobec kobiet? Mo\u017cna interpretacj\u0119 Sch\u00fcssler-Fiorenzy nazwa\u0107 krytyczn\u0105 hermeneutyk\u0105 wyzwolenia. Rekonstruuje ona histori\u0119 biblijn\u0105 jako zar\u00f3wno histori\u0119 wsp\u00f3\u0142tworzon\u0105 przez kobiety, ale r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bla skaz\u0119 cierpienia, kt\u00f3rego do\u015bwiadcza\u0142y kobiety w swojej dyskryminacji (tzw. wspomnienia cierpienia \u2013 memoria passionis). Ka\u017cdy, nawet niewielki tekst biblijny, wprost wymieniaj\u0105cy kobiety, r\u00f3wnie\u017c takie, kt\u00f3ry je wyra\u017anie marginalizuje, powinien by\u0107 wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em do rekonstrukcji kobiecej historii[4]. Podobnie j\u0119zyk Pisma \u015awi\u0119tego, jako androcentryczny, zostaje poddany krytyce, kt\u00f3ra stosuje zasad\u0119, \u017ce tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej (eksplicite) m\u0119skoosobowe formy dotycz\u0105 r\u00f3wnie\u017c kobiet. Istotnym w tej hermeneutyce jest fakt, \u017ce interpretacja Pisma nie jest jedynie naukow\u0105 spekulacj\u0105, lecz powinna wsp\u00f3\u0142gra\u0107 z do\u015bwiadczeniem wsp\u00f3lnoty i praktykowaniem walki o wyzwolenie z represji. Model Sch\u00fcssler-Fiorenzy opiera si\u0119 wi\u0119c o podstawowe za\u0142o\u017cenia, kt\u00f3re zamykaj\u0105 si\u0119 w okre\u015bleniach: hermeneutyka podejrze\u0144[5], wspomnienia, przepowiadania i tw\u00f3rcza aktualizacja. W swojej ksi\u0105\u017cce \u201eIn Memory of Her: A Feminist Theological Reconstruction of Christian Origins\u201d E. Sch\u00fcssler-Fiorenza zajmuje si\u0119 rekonstrukcj\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, ukazuj\u0105c, \u017ce mimo s\u0142\u00f3w Jezusa (Mk 14,9 Zaprawd\u0119, powiadam wam: Gdziekolwiek po ca\u0142ym \u015bwiecie g\u0142osi\u0107 b\u0119d\u0105 t\u0119 Ewangeli\u0119, b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c opowiada\u0107 na jej pami\u0105tk\u0119 to, co uczyni\u0142a), ta bezimienna kobieta zosta\u0142a zapomniana, a wraz z ni\u0105 wszystkie kobiety (zapomniana p\u0142e\u0107).<\/p>\n

[1] Elizabeth Sch\u00fcssler Fiorenza \u2013 ur. tu\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatowa w Banat (obecnie Rumunia), podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 tamtejszych Niemc\u00f3w pod koniec wojny wraz z rodzin\u0105 uciek\u0142a do ojczyzny, gdzie osiedli\u0142a si\u0119 w okolicach W\u00fcrzburga. Podj\u0119\u0142a studia z teologii, filozofii i filologii germa\u0144skiej na Uniwersytecie w W\u00fcrzburgu, zako\u0144czone prac\u0105 licencjack\u0105 z teologii pastoralnej pt.\u201eWsp\u00f3\u0142praca kobiety w duszpasterstwie Ko\u015bcio\u0142a\u201d (opublikowana w 1964r., jako: \u201eDer vergessene Partner: Grundlagen, Tatsachen und M\u00f6glichkeiten der beruflichen Mitarbeit dei Frau in der Heilssorge der Kirche\u201d). Jest pierwsza kobiet\u0105, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a na tamtejszym Uniwersytecie pe\u0142ny kurs teologii dyplomowanej. Tematyka kobieca oraz wyra\u017ane nawi\u0105zanie do praktyki \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a pozostan\u0105 zasadniczymi watkami jej tw\u00f3rczo\u015bci teologicznej, cho\u0107 pocz\u0105wszy od pracy doktorskiej (M\u00fcnster 1970 r., praca na temat Apokalipsy \u015bw. Jana pisana pod kierunkiem. Schnackenburga i J. Gnilki) po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 egzegezie Nowego testamentu. Ze wzgl\u0119du na brak mo\u017cliwo\u015bci kontynuowania pracy naukowej w ojczy\u017anie wyjecha\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Naucza\u0142a w University of Notre Dame (1970-1984), w Episkopal Divinity School (1984-1988), a od 1988 r. w Harvard Divinity School. Jako pierwsza kobieta sprawowa\u0142a funkcj\u0119 prezydenta Society of Biblical Literature. Jest cz\u0142onkini\u0105 wielu teologicznych towarzystw naukowych, a tak\u017ce redakcji kilku czasopism teologicznych ( m.in. \u201eConcilium\u201d), wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielk\u0105 i redaktork\u0105 \u201eJournal of Feminist Studies In Religion\u201d (ukazuj\u0105cego si\u0119 od 1985 r.). W: Leksykon Wielkich Teolog\u00f3w XX\/XXI wieku. Tom 1, [red. J. Majewski, J. Makowski], Wi\u0119\u017a, Warszawa 2003, s. 315.<\/p>\n

[2]Zob. 1 Tm 2,4; 2 P 3,9.<\/p>\n

[3] Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 historia gwa\u0142tu Diny (Rdz 34), gwa\u0142tu Tamar (2 Sm 13), gwa\u0142t i \u015bmier\u0107 kobiety w Gibea (Sdz 19).<\/p>\n

[4]Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 Paw\u0142owe, czy po-Paw\u0142owe nakazy milczenia kobiet (1 Kor 14,34-35; 1 Tm 2,12), kt\u00f3re traktowane s\u0105 nie jako ponadczasowe przykazanie, lecz \u015bwiadectwo, \u017ce kobiety nie milcza\u0142y, a co zosta\u0142o wtedy uznane za zb\u0119dne i niepo\u017c\u0105dane.<\/p>\n

[5]Teolo\u017cki czerpi\u0105 cz\u0119sto z teorii Paula Ricoeura.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowe spojrzenie na tekst Pisma \u015awi\u0119tego oraz interpretacja bliska wsp\u00f3\u0142czesnym pytaniom kobiet (i m\u0119\u017cczyzn), korzystaj\u0105ca z najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 hermeneutyki, j\u0119zykoznawstwa, literaturoznawstwa, archeologii, jak i filozofii jest jednym z wa\u017cnych cel\u00f3w teologii feministycznej. W tym ambitnym zadaniu teolo\u017cki nie odbiegaj\u0105 od chrze\u015bcija\u0144skich zasad aktualizacji Biblii, w my\u015bl cho\u0107by s\u0142owom \u015bw. Grzegorza Wielkiego, \u017ce Pismo wzrasta wraz z jego czytelnikami. Hermeneutyk\u0119 w ramach teologii feministycznej rozwin\u0119\u0142a i usystematyzowa\u0142a w swojej tw\u00f3rczo\u015bci naukowej Elizabeth Sch\u00fcssler-Fiorenza[1]. Mo\u017cna rozr\u00f3\u017cni\u0107 trzy modele interpretacji Biblii w perspektywie feministycznej. Pierwszy z nich \u2013 tzw. model neoortodoksyjny \u2013 wychodzi z za\u0142o\u017cenia, \u017ce pytania stawiane dzi\u015b Pismu \u015awi\u0119temu nie by\u0142y pytaniami autor\u00f3w natchnionych. Poszukuje on zatem takich tradycji wewn\u0105trzbiblijnych, kt\u00f3re nios\u0105 w sobie potencja\u0142 wyzwole\u0144czy dla kobiet, pr\u00f3buj\u0105c je jednocze\u015bnie oddzieli\u0107 od tych, kt\u00f3re s\u0105 dla kobiet dyskryminuj\u0105ce. Teologia feministyczna odwo\u0142uje si\u0119 do nadrz\u0119dnej zasady (r\u00f3wnie\u017c tradycyjnej zasady hermeneutycznej lektury Biblii), kt\u00f3r\u0105 jest zbawcza troska Boga, pragn\u0105cego zbawia\u0107 ca\u0142y \u015bwiat[2](wi\u0119c i kobiety), za tym konsekwentnie idzie stwierdzenie, \u017ce tam gdzie kobiety s\u0105 dyskryminowane, uciskane nie ma mowy o objawiaj\u0105cym i zbawczym dzia\u0142aniu Boga. Teologia feministyczna podwa\u017ca natchnienie i autorytet oraz odrzuca tzw. \u201eteksty terroru\u201d[3], opisuj\u0105ce bez negatywnej oceny przemoc wobec kobiet, czy traktowanie ich jak w\u0142asno\u015bci m\u0119\u017cczyzn (zar\u00f3wno pism biblijnych jak i teologicznych). Model ten rozr\u00f3\u017cnia mi\u0119dzy rdzeniem objawienia a historyczn\u0105 form\u0105, ponadczasow\u0105 prawd\u0105 a uwarunkowan\u0105 kulturowo form\u0105 przekazu (tzw. kanon w kanonie). Drugim modelem interpretacji tradycji biblijnej jest tzw. model socjologiczny (lub radykalny), kt\u00f3ry uznaje religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 za legitymizuj\u0105c\u0105 patriarchalny porz\u0105dek spo\u0142eczny, a Pismo \u015awi\u0119te za androcentryczne. Dane podej\u015bcie odrzucaj\u0105c tradycj\u0119, chce tworzy\u0107 nowe teksty, formy, mity, kt\u00f3re wywodzi\u0142yby si\u0119 z kontekstu egzystencji kobiecej. Trzecie podej\u015bcie do tekstu Pisma reprezentuje E. Sch\u00fcssler-Fiorenza, kt\u00f3ra reprezentuje model napi\u0119cia, sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy to\u017csamo\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 a feministyczn\u0105. Owe napi\u0119cie gra tutaj rol\u0119 poznawcz\u0105. W swojej ksi\u0105\u017cce \u201eBread Not Stone: The Challenge of Feminist Biblical Interpretation\u201d wskazuje, \u017ce wiele kobiet \u017cyje pytaniem: czy mog\u0119 karmi\u0107 si\u0119 Pismem, jak chlebem, skoro nosi ono na sobie pi\u0119tno wrogo\u015bci wobec kobiet? Mo\u017cna interpretacj\u0119 Sch\u00fcssler-Fiorenzy nazwa\u0107 krytyczn\u0105 hermeneutyk\u0105 wyzwolenia. Rekonstruuje ona histori\u0119 biblijn\u0105 jako zar\u00f3wno histori\u0119 wsp\u00f3\u0142tworzon\u0105 przez kobiety, ale r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bla skaz\u0119 cierpienia, kt\u00f3rego do\u015bwiadcza\u0142y kobiety w swojej dyskryminacji (tzw. wspomnienia cierpienia \u2013 memoria passionis). Ka\u017cdy, nawet niewielki tekst biblijny, wprost wymieniaj\u0105cy kobiety, r\u00f3wnie\u017c takie, kt\u00f3ry je wyra\u017anie marginalizuje, powinien by\u0107 wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em do rekonstrukcji kobiecej historii[4]. Podobnie j\u0119zyk Pisma \u015awi\u0119tego, jako androcentryczny, zostaje poddany krytyce, kt\u00f3ra stosuje zasad\u0119, \u017ce tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej (eksplicite) m\u0119skoosobowe formy dotycz\u0105 r\u00f3wnie\u017c kobiet. Istotnym w tej hermeneutyce jest fakt, \u017ce interpretacja Pisma nie jest jedynie naukow\u0105 spekulacj\u0105, lecz powinna wsp\u00f3\u0142gra\u0107 z do\u015bwiadczeniem wsp\u00f3lnoty i praktykowaniem walki o wyzwolenie z represji. Model Sch\u00fcssler-Fiorenzy opiera si\u0119 wi\u0119c o podstawowe za\u0142o\u017cenia, kt\u00f3re zamykaj\u0105 si\u0119 w okre\u015bleniach: hermeneutyka podejrze\u0144[5], wspomnienia, przepowiadania i tw\u00f3rcza aktualizacja. W swojej ksi\u0105\u017cce \u201eIn Memory of Her: A Feminist Theological Reconstruction of Christian Origins\u201d E. Sch\u00fcssler-Fiorenza zajmuje si\u0119 rekonstrukcj\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, ukazuj\u0105c, \u017ce mimo s\u0142\u00f3w Jezusa (Mk 14,9 Zaprawd\u0119, powiadam wam: Gdziekolwiek po ca\u0142ym \u015bwiecie g\u0142osi\u0107 b\u0119d\u0105 t\u0119 Ewangeli\u0119, b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c opowiada\u0107 na jej pami\u0105tk\u0119 to, co uczyni\u0142a), ta bezimienna kobieta zosta\u0142a zapomniana, a wraz z ni\u0105 wszystkie kobiety (zapomniana p\u0142e\u0107). [1] Elizabeth Sch\u00fcssler Fiorenza \u2013 ur. tu\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatowa w Banat (obecnie Rumunia), podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 tamtejszych Niemc\u00f3w pod koniec wojny wraz z rodzin\u0105 uciek\u0142a do ojczyzny, gdzie osiedli\u0142a si\u0119 w okolicach W\u00fcrzburga. Podj\u0119\u0142a studia z teologii, filozofii i filologii germa\u0144skiej na Uniwersytecie w W\u00fcrzburgu, zako\u0144czone prac\u0105 licencjack\u0105 z teologii pastoralnej pt.\u201eWsp\u00f3\u0142praca kobiety w duszpasterstwie Ko\u015bcio\u0142a\u201d (opublikowana w 1964r., jako: \u201eDer vergessene Partner: Grundlagen, Tatsachen und M\u00f6glichkeiten der beruflichen Mitarbeit dei Frau in der Heilssorge der Kirche\u201d). Jest pierwsza kobiet\u0105, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a na tamtejszym Uniwersytecie pe\u0142ny kurs teologii dyplomowanej. Tematyka kobieca oraz wyra\u017ane nawi\u0105zanie do praktyki \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a pozostan\u0105 zasadniczymi watkami jej tw\u00f3rczo\u015bci teologicznej, cho\u0107 pocz\u0105wszy od pracy doktorskiej (M\u00fcnster 1970 r., praca na temat Apokalipsy \u015bw. Jana pisana pod kierunkiem. Schnackenburga i J. Gnilki) po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 egzegezie Nowego testamentu. Ze wzgl\u0119du na brak mo\u017cliwo\u015bci kontynuowania pracy naukowej w ojczy\u017anie wyjecha\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Naucza\u0142a w University of Notre Dame (1970-1984), w Episkopal Divinity School (1984-1988), a od 1988 r. w Harvard Divinity School. Jako pierwsza kobieta sprawowa\u0142a funkcj\u0119 prezydenta Society of Biblical Literature. Jest cz\u0142onkini\u0105 wielu teologicznych towarzystw naukowych, a tak\u017ce redakcji kilku czasopism teologicznych ( m.in. \u201eConcilium\u201d), wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielk\u0105 i redaktork\u0105 \u201eJournal of Feminist Studies In Religion\u201d (ukazuj\u0105cego si\u0119 od 1985 r.). W: Leksykon Wielkich Teolog\u00f3w XX\/XXI wieku. Tom 1, [red. J. Majewski, J. Makowski], Wi\u0119\u017a, Warszawa 2003, s. 315. [2]Zob. 1 Tm 2,4; 2 P 3,9. [3] Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 historia gwa\u0142tu Diny (Rdz 34), gwa\u0142tu Tamar (2 Sm 13), gwa\u0142t i \u015bmier\u0107 kobiety w Gibea (Sdz 19). [4]Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 Paw\u0142owe, czy po-Paw\u0142owe nakazy milczenia kobiet (1 Kor 14,34-35; 1 Tm 2,12), kt\u00f3re traktowane s\u0105 nie jako ponadczasowe przykazanie, lecz \u015bwiadectwo, \u017ce kobiety nie milcza\u0142y, a co zosta\u0142o wtedy uznane za zb\u0119dne i niepo\u017c\u0105dane. [5]Teolo\u017cki czerpi\u0105 cz\u0119sto z teorii Paula Ricoeura.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=147"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":150,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147\/revisions\/150"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.moniazuber.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}