![\"anger\"](\"http:\/\/www.moniazuber.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/anger.jpg\" "\\"anger\\"")
<\/a>W czasach dramatycznych wydarze\u0144 jak atak na Word Trade Center 11 wrze\u015bnia, wojna w Iraku i towarzysz\u0105ce jej akcje terrorystyczne na pod\u0142o\u017cu religijnym, has\u0142o fundamentalizm, zaczyna si\u0119 nam kojarzy\u0107 jednoznacznie z islamem. Czy jednak to zjawisko o pod\u0142o\u017cu religijnym mo\u017cemy tak \u0142atwo uto\u017csami\u0107 z jedn\u0105 religi\u0105? Czy ekstremi\u015bci islamscy, tak g\u0142o\u015bni w dzisiejszych mediach, s\u0105 odosobnieniem w swojej \u017carliwo\u015bci religijnej? Czy chrze\u015bcija\u0144stwo na tyle sta\u0142o si\u0119 liberalne, \u017ce wyzby\u0142o si\u0119 podobnych oznak fanatyzmu?\u00a0 Enzo Pace i Piero Stefani w swojej publikacji[1]<\/a> z 2000 roku o fundamentalizmie wsp\u00f3\u0142czesnym staraj\u0105 si\u0119 przybli\u017cy\u0107 owo zjawisko religijne, ukazuj\u0105c jego niejednoznaczno\u015b\u0107 i niejednorodno\u015b\u0107. Zar\u00f3wno lektura\u00a0 ksi\u0105\u017cki w\u0142oskich socjolog\u00f3w oraz w\u0142asne do\u015bwiadczenia z ruchami fundamentalistycznymi w polskich ko\u015bcio\u0142ach ewangelikalnych sk\u0142oni\u0142y mnie do napisania tego artyku\u0142u , w kt\u00f3rym chcia\u0142abym ukaza\u0107 jak bliskie jest zjawisko wsp\u00f3\u0142czesnego fundamentalizmu religijnego w obr\u0119bie chrze\u015bcija\u0144stwa i islamu.<\/p>\nMimo szeregu podobie\u0144stw w socjologicznych zjawiskach w obr\u0119bie wielkich religii ksi\u0119gi, poj\u0119cie fundamentalizmu powinni\u015bmy u\u017cywa\u0107 w liczbie mnogiej ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnorodny kontekst religijno-kulturowy tych zjawisk Charakterystyczne rysy fundamentalizmu religijnego zawieraj\u0105 si\u0119 jednak w kilku wsp\u00f3lnych\u00a0 i g\u0142\u00f3wnych warto\u015bciach danych ruch\u00f3w religijnych[2]<\/a>, kt\u00f3re mo\u017cemy wyodr\u0119bni\u0107 i opisa\u0107. Przede wszystkim warto\u015bci\u0105 podstawow\u0105 jest PRAWDA oraz przekonanie wiernych o jej posiadaniu dzi\u0119ki \u015awi\u0119tej Ksi\u0119dze \u2013 Objawieniu Bo\u017cemu. Jest to najwi\u0119ksza przeszkoda w budowaniu jakiejkolwiek idei dialogu, poniewa\u017c zar\u00f3wno chrze\u015bcija\u0144stwo i islam podnosz\u0105 w spos\u00f3b niedwuznaczny, swoje roszczenie do posiadania jedynej prawdy uniwersalnej. Chocia\u017c, zdaniem ks. J. Skowronka, w\u0142a\u015bnie im g\u0142\u0119bsze przekonanie o prawdzie w\u0142asnej religii, tym bardziej mo\u017cna otwiera\u0107 si\u0119 na do\u015bwiadczenie religijne innych[3]<\/a>. Na pewno nie mo\u017cemy powiedzie\u0107 tego o zjawisku fundamentalizmu, gdzie przekonanie o prawdziwo\u015bci religii, zamyka si\u0119 na wszelkie inne przejawy duchowo\u015bci. Cz\u0119sto wierni zamykaj\u0105 si\u0119 w obr\u0119bie w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 religijnych, tworz\u0105c z nich uniwersalny wzorzec. Najbardziej charakterystyczne cechy fundamentalizmu religii ksi\u0119gi rysuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zasady interpretacji \u015awi\u0119tego Tekstu. Na plan pierwszy wysuwa si\u0119 zasada, \u017ce jego tre\u015b\u0107 jest wolna od wszelkich b\u0142\u0119d\u00f3w i stanowi integraln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 znaczeniow\u0105, kt\u00f3rej nie nale\u017cy dowolnie interpretowa\u0107. Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 ciekawe zjawisko – jakby toczy\u0142a si\u0119 prawdziwa walka o prawd\u0119 na ideologicznej arenie mi\u0119dzy \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0105 a naukami przyrodniczymi. Oczywi\u015bcie \u015brodowiska fundamentalistyczne odrzucaj\u0105 wszelkie argumenty ze \u015bwiata nauki, kt\u00f3re podwa\u017caj\u0105 chocia\u017cby, zdawa\u0142o by si\u0119, ma\u0142o istotne szczeg\u00f3\u0142y fakt\u00f3w historycznych w tekstach \u015bwi\u0119tych jak np.: liczby wojsk w opisach wojennych; podobnie jak literack\u0105 krytyk\u0119 tekstu, gdzie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 takie gatunki literackie jak mit, poezja (z jej bogatymi \u015brodkami wyrazu), przypowie\u015b\u0107\u00a0 i inne. Dlatego tak cz\u0119sto mo\u017cemy spotka\u0107 w fundamentalizmie literalny spos\u00f3b odczytywania ( i wczytywania ) tre\u015bci Ksi\u0119gi. Jednocze\u015bnie przyjmowana jest zasada ahistoryczno\u015bci tekstu, co zamyka drzwi historyczno-gramatycznym narz\u0119dziom krytyki nad Ksi\u0119g\u0105. \u0141\u0105cz\u0105c\u0105 zasad\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c wiara, \u017ce w tek\u015bcie Ksi\u0119gi \u015awi\u0119tej mo\u017cna odnale\u017a\u0107 odpowied\u017a na wszelkie osobiste \u017cyciowe problemy i pytania. Dost\u0119pno\u015b\u0107 do tekstu \u015bwi\u0119tego w naszych czasach, jest nie zawsze pozytywnym zjawiskiem, je\u017celi zauwa\u017cymy jak cz\u0119sto wykorzystuje si\u0119 tre\u015bci \u015bwi\u0119tego tekstu do w\u0142asnych interes\u00f3w, w\u0142asnych przekona\u0144 czy walki z innymi. W\u0142a\u015bnie powszechne problemy zwi\u0105zane z b\u0142\u0119dn\u0105 interpretacj\u0105 Biblii przez chrze\u015bcijan w Stanach Zjednoczonych opisuj\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki \u201eJak czyta\u0107 Bibli\u0119\u201d[4]<\/a> \u2013 wykorzystuj\u0105c wr\u0119cz ra\u017c\u0105ce b\u0142\u0119dy w podej\u015bciu do Pisma \u015awi\u0119tego jako t\u0142o do przedstawienia zasad hermeneutycznych i egzegetycznych w przyst\u0119pny dla czytelnika spos\u00f3b. Autorzy ukazuj\u0105 niekonsekwencj\u0119 oraz ignorancj\u0119 w podej\u015bciu do \u015bwi\u0119tego tekstu. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rzy na podstawie Liczb 22:5 (\u201ekobieta nie b\u0119dzie nosi\u0142a ubioru m\u0119skiego\u201d) twierdz\u0105, i\u017c kobiety nie powinny nosi\u0107 spodni, czy szort\u00f3w. Ale ci sami ludzie rzadko odbieraj\u0105 dos\u0142ownie inne nakazy znajduj\u0105ce si\u0119 na tej samej li\u015bcie nakaz\u00f3w w Ksi\u0119dze Liczb, takie jak stawianie por\u0119czy na dachu domu (w.8), nie sadzenie w winnicy dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w sadzonek (w.9) oraz sporz\u0105dzanie fr\u0119dzli na czterech ko\u0144cach p\u0142aszcza (w.12)[5]<\/a>. Mo\u017cemy wi\u0119c \u015bmia\u0142o zauwa\u017cy\u0107, \u017ce rysuje si\u0119 tutaj paradoks, gdzie tekst \u015bwi\u0119ty urasta do rangi boskiej (jest przejawem Boga a tre\u015b\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 iluminacj\u0105), a jednocze\u015bnie w tej pozycji jest ewidentnie profanowany jako narz\u0119dzie walki w walce w\u0142asnych interes\u00f3w. Fundamentali\u015bci ze \u015bwi\u0119tego tekstu pr\u00f3buj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wydoby\u0107 integralny model doskona\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, zgodnie z zasad\u0105 wy\u017cszo\u015bci prawa boskiego nad ludzkim porz\u0105dkiem – tym samym w\u0142adza \u015bwiecka, ich zdaniem, znajduje swoj\u0105 legitymizacj\u0119 jedynie we w\u0142adzy boskiej. Polityka staje si\u0119 \u015brodkiem do wprowadzania i upowszechniania zar\u00f3wno systemu spo\u0142ecznego, jak i warto\u015bci religijnych reprezentowanych przez ruchy fundamentalistyczne. G\u0142osz\u0105 one utopi\u0119 religijn\u0105 wraz z ch\u0119ci\u0105 uduchowienia polityki, usi\u0142uj\u0105c przeciwstawi\u0107 si\u0119 upadkom nowoczesnych utopii politycznych od komunizmu po liberalizm[6]<\/a>. G\u0142\u0119bokie przekonanie o posiadaniu jedynej i absolutnej prawdy (poniewa\u017c pochodz\u0105cej od jedynego Boga) motywuje ku jej upowszechnianiu, co jest podsycane przekonaniem, \u017ce jedynie ta prawda mo\u017ce innych zbawi\u0107. Szerokie zjawisko konwertyzmu ukazuje powszechno\u015b\u0107 takiego przekonania chocia\u017cby w \u015brodowisku tej samej tradycji (co ju\u017c mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 co najmniej dziwacznym), jakim jest \u015brodowisko ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich. Niezgodno\u015b\u0107 w rozumieniu poszczeg\u00f3lnych dogmat\u00f3w w historii chrze\u015bcija\u0144stwa prowadzi\u0142a do wszelkich schizm, konflikt\u00f3w a nawet wojen, a do dzisiaj jest argumentem przetargowym na arenie teologicznych spor\u00f3w o prawd\u0119 oraz walki o parafian. Daleka jestem by chrze\u015bcija\u0144stwo \u0142\u0105czy\u0107 jednoznacznie z fundamentalizmem, istniej\u0105 jednak\u017ce grupy, ruchy i od\u0142amy w r\u00f3\u017cnych odmianach ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich o takich rysach. Fundamentalistyczna walka o prawd\u0119 absolutn\u0105 posiada jeszcze jeden aspekt, a mianowicie syndrom wroga. Idea konieczno\u015bci obrony i utwierdzenia prawdy absolutnej w \u015awi\u0119tej Ksi\u0119dze wywo\u0142uje przekonanie o mniej lub bardziej otwartej walce dobra ze z\u0142em. Z\u0142o mo\u017ce przybiera\u0107 rozmaite maski, w zale\u017cno\u015bci od zagro\u017cenia, jakie niesie warto\u015bciom wyznawanym, np.: pluralizm demokratyczny, pluralizm religijny, inne od\u0142amy tej samej religii, sekularyzm, komunizm, kapitalistyczny Zach\u00f3d lub islamski Wsch\u00f3d, wsp\u00f3\u0142czesna nauka, itd[7]<\/a>.<\/p>\n Ojczyzn\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiego fundamentalizmu s\u0105 Stany Zjednoczone, szczeg\u00f3lnie odmiany protestanckiego ewangelikalizmu. Pocz\u0105tkowo jest to nurt teologiczny, kszta\u0142tuj\u0105cy si\u0119 pod koniec XIX wieku, jako sprzeciw wobec tendencjom liberalnej teologii na gruncie europejskim. Debata koncentrowa\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 sposobu interpretacji Biblii[8]<\/a>. Jednak szybko ruch ten wyszed\u0142 poza \u015brodowiska teolog\u00f3w staj\u0105c si\u0119 charakterystyczn\u0105 cech\u0105 ko\u015bcio\u0142\u00f3w ewangelikalnych w Stanach Zjednoczonych, szczeg\u00f3lnie jednak w tzw. Bible Belt czyli pa\u015bmie po\u0142udniowych stan\u00f3w. Wci\u0105\u017c \u017cywa jest idea Ameryki jako narodu Boga, \u201enowego Izraela\u201d, wezwanego, aby stawi\u0107 op\u00f3r Szatanowi (kt\u00f3rego do 1989r. uto\u017csamiano ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim[9]<\/a>, a dzisiaj by\u0107 mo\u017ce z Islamem?[10]<\/a>). W Polsce idee te przenikn\u0119\u0142y po II Wojnie \u015awiatowej dzi\u0119ki misjom ameryka\u0144skim, na bazie pracy kt\u00f3rych rozwija\u0142y si\u0119 ko\u015bcio\u0142y ewangelikalne, takie jak Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrze\u015bcijan Baptyst\u00f3w, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Zielono\u015bwi\u0105tkowy. Nieoficjalny Wr\u00f3g tych \u015brodowisk to przede wszystkim Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki, nie formalnie, ale mentalnie. Wiar\u0119 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 zwyk\u0142ych parafian bowiem tworzy si\u0119 nie na zasadzie \u201ewierzymy w…\u201d ale negacji \u201enie wierzymy, tak jak Katolicy, \u017ce…\u201d. Najwi\u0119ksz\u0105 belk\u0105 w oku jest oczywi\u015bcie dogmat maryjny, obcowanie \u015bwi\u0119tych, odpusty i inne r\u00f3\u017cnice dogmatyczne. Ma\u0142o kto jednak zna i wymieni podobie\u0144stwa czy wsp\u00f3ln\u0105 tradycj\u0119 teologiczn\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki r\u00f3wnie\u017c nie jest wolny od podobnych zjawisk, cho\u0107 cz\u0119sto ukrytych pod nazw\u0105 \u201eintegryzmu katolickiego\u201d[11]<\/a>, jednak w swoich przejawach bardzo podobnego wszelkim innym przejawom fundamentalizmu religijnego. W obr\u0119bie katolicyzmu mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwie wsp\u00f3\u0142czesne tendencje powsta\u0142e po Soborze Watyka\u0144skim II, mianowicie \u2013 neointegryzm, z biskupem Lef\u00e8bre na czele, oraz \u201ereformacja katolicka\u201d, z prawie protestanckimi has\u0142ami powrotu do \u017ar\u00f3de\u0142 Biblijnych[12]<\/a>. Grupy integrystyczne w Ko\u015bciele katolickim traktuj\u0105 tradycj\u0119 jako depozyt wiary zawsze wolnej od b\u0142\u0119du i nie podlegaj\u0105cej reformie. Tradycja w ruchu lefebryst\u00f3w zajmuje centralne miejsce, usuwaj\u0105c z niego Ksi\u0119g\u0119 \u015awi\u0119t\u0105. Ponad to entuzjastyczne wyniesienie tradycji prowadzi do opinii, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako instytucja Boska nie mo\u017ce b\u0142\u0105dzi\u0107 i w zwi\u0105zku z tym nie powinno si\u0119 od niej wymaga\u0107, by odpowiada\u0142a za rzekome winy. Wolno\u015bci od b\u0142\u0119d\u00f3w tekstu \u015bwi\u0119tego ruch ten przeciwstawia wolno\u015b\u0107 od b\u0142\u0119d\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a jako instytucji za\u0142o\u017conej przez samego Chrystusa[13]<\/a>. Ca\u0142kiem przeciwn\u0105 postaw\u0119 przybieraj\u0105 entuzja\u015bci powrotu do autorytetu Pisma \u015awi\u0119tego jako podstawy wiary. Od tre\u015bci Biblii wychodz\u0105c, pragn\u0105 odkrywa\u0107 na nowo fundamenty w\u0142asnej wiary. Charakterystyczne motywy tych ruch\u00f3w to konieczno\u015b\u0107 nawr\u00f3cenia (tak jak w fundamentali\u017amie ameryka\u0144skim \u2013 \u201eborn-again\u201d) czyli duchowego odrodzenia oraz prymat Pisma \u015awi\u0119tego nad g\u0142osem duchowych przyw\u00f3dc\u00f3w[14]<\/a>. Ameryka jednak dzisiaj jest najsilniejszym \u015brodowiskiem chrze\u015bcija\u0144skiego fundamentalizmu, kt\u00f3re jest sprzeciwem i przeciwnym biegunem dla przesadnie nowoczesnego, konsumpcyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa, za jakie mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cane szczeg\u00f3lnie to w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n Oczywi\u015bcie islamskie ruchy radykalne cz\u0119sto nie maj\u0105 do czynienia ani z rz\u0105dami demokratycznymi, ani ze spo\u0142ecze\u0144stwami technologicznie i ekonomicznie konkurencyjnymi w stosunku do ameryka\u0144skiego. Niemniej jednak r\u00f3wnie\u017c i te ruchy staraj\u0105 si\u0119 walczy\u0107 ze zbytnimi wp\u0142ywami Wielkiego Zachodu, jakie ich zdaniem, przenikaj\u0105 do ekonomii, obyczaj\u00f3w i wzorc\u00f3w kulturowych, tworz\u0105c nowy model nowoczesnego muzu\u0142ma\u0144skiego pa\u0144stwa. Drog\u0105 powrotu do \u017ar\u00f3de\u0142 dla muzu\u0142man jest reislamizacja, rozumiana w spos\u00f3b zar\u00f3wno kulturowy, religijny, jak i polityczny[15]<\/a>. Jest to pr\u00f3ba odrodzenia duchowego i odbudowy w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci po czasach sekularyzacji, spowodowanej cz\u0119sto wp\u0142ywami europejskimi dzi\u0119ki dominacji kolonialnej. Islamskie ruchy ekstremistyczne k\u0142ad\u0105 r\u00f3wnie\u017c nacisk na potrzeb\u0119 odbudowania na ziemi pa\u0144stwa etyczno-religijnego opartego na prawie Bo\u017cym[16]<\/a>. W islamie, inaczej ni\u017c w tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, niezwykle trudnym jest oddzielenie sacrum<\/em> od profanum<\/em>, poniewa\u017c ca\u0142e \u017cycie \u2013 zar\u00f3wno w wymiarze jednostkowym, jak i spo\u0142eczno politycznym zawiera si\u0119 w rzeczywisto\u015bci, jak\u0105 tworzy sp\u00f3jnie \u201eislam-czyli poddanie si\u0119 Bogu\u201d[17]<\/a>. Na \u0142onie islamu powstaj\u0105 ruchy przebudzeniowe, reformistyczne i radykalne. Najbardziej ekstremistyczn\u0105 form\u0105 przejawu fundamentalizmu muzu\u0142ma\u0144skiego jest d\u017cihad \u2013 czyli potocznie zwana \u015bwi\u0119ta wojna, kt\u00f3ra daje wyraz uniwersalistycznym roszczeniom tej religii. W samym islamie istnieje wiele interpretacji rozumienia idei \u011fih\u0101d<\/em>, a jego podstawowym jest \u201edok\u0142adanie stara\u0144\u201d w wymiarze duchowej drogi, cho\u0107 ju\u017c w Koranie mo\u017cemy znale\u017a\u0107 znaczenie walki o naturze militarnej przeciw niewiernym[18]<\/a>.<\/p>\n Mimo daleko id\u0105cych podobie\u0144stw islamu i chrze\u015bcija\u0144stwa, istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bokie r\u00f3\u017cnice. \u0141atwo je zauwa\u017cy\u0107 cho\u0107by skupiwszy si\u0119 na czo\u0142owych za\u0142o\u017cycielach obu religii, na wzorcu kt\u00f3rych swoje post\u0119powanie do dzi\u015b opieraj\u0105 ich na\u015bladowcy. Tak jak o Chrystusie pisa\u0142 w proroctwie Izajasz \u201eNie b\u0119dzie wo\u0142a\u0142 ani podnosi\u0142 g\u0142osu, nie da s\u0142ysze\u0107 krzyku swego na dworze. Nie z\u0142amie trzciny nad\u0142amanej, nie zgasi ledwo tl\u0105cego knotka<\/em>\u201d (Iz 42:2-3) lub jak na Jezusa przyk\u0142ad wskazuje \u015aw. Aposto\u0142 Pawe\u0142 \u201eTo d\u0105\u017cenie niech was o\u017cywia; ono te\u017c by\u0142o w Chrystusie Jezusie. On to, istniej\u0105c w postaci Bo\u017cej, nie skorzysta\u0142 ze sposobno\u015bci, aby na r\u00f3wni by\u0107 z Bogiem, lecz ogo\u0142oci\u0142 samego siebie, przyj\u0105wszy posta\u0107 s\u0142ugi, staj\u0105c si\u0119 podobnym ludziom. A w zewn\u0119trznej postaci uznany za cz\u0142owieka, uni\u017cy\u0142 samego siebie, staj\u0105c si\u0119 pos\u0142usznym a\u017c do \u015bmierci \u2013 i to \u015bmierci krzy\u017cowej<\/em>.\u201d (List do Filipian 2:5-8). Inaczej wygl\u0105da misja i dzie\u0142o Mahometa, kt\u00f3ry krzewi\u0142 now\u0105 religi\u0119 nauczaj\u0105c i wojuj\u0105c. Pisarze arabscy przekazuj\u0105 informacje o licznych wyprawach wojennych z rozkazu Mahometa i uznaj\u0105 je za wojn\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 nawet wtedy, gdy by\u0142y to zwyk\u0142e wypady \u0142upie\u017ccze[19]<\/a>. R\u00f3\u017cnica jest znacz\u0105ca, poniewa\u017c na zdanie \u201eB\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105<\/em>\u201d w mahometanizmie nie ma miejsca[20]<\/a>. R\u00f3wnie\u017c Koran daje wiele przyk\u0142ad\u00f3w zach\u0119cania do wojny militarnej i przemocy w imi\u0119 Boga i krzewienia religii. \u015awi\u0119ty Tekst muzu\u0142man pe\u0142en jest sprzeczno\u015bci i kontrast\u00f3w w odniesieniu do niewiernych czy wyznawc\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, judaizmu. Mo\u017cemy znale\u017a\u0107 takie fragmenty jak, np.: \u201eNie ma przymusu w religii<\/em>!\u201d (sura II, 256) i \u201e Przeto kto chce, niech wierzy, a kto nie chce, niech nie wierzy<\/em>\u201d (XVIII,29) oraz zapytanie \u201eCzy ty potrafisz zmusi\u0107 ludzi do tego, \u017ceby stali si\u0119 wierz\u0105cymi?<\/em>\u201d (X,99); jednak z drugiej strony znajduj\u0105 si\u0119 teksty jak, np.: \u201eA kiedy min\u0105 \u015bwi\u0119te miesi\u0105ce, wtedy zabijajcie ba\u0142wochwalc\u00f3w, tam gdzie ich znajdziecie; chwytajcie ich, oblegajcie i przygotowujcie dla nich wszelkie zasadzki!<\/em>\u201d (IX,5) oraz \u201eTo nie wy ich zabijacie, lecz B\u00f3g ich zabija\u0142. To nie ty rzuci\u0142e\u015b, kiedy rzuci\u0142e\u015b, lecz to B\u00f3g rzuci\u0142; aby do\u015bwiadczy\u0107 wiernych do\u015bwiadczeniem pi\u0119knym.<\/em>\u201d (VIII,17). Chocia\u017c tak wiele islam czerpie z chrze\u015bcija\u0144stwa, jednak fragment z sury VIII, 17 nie posiada \u017cadnych punkt\u00f3w stycznych i jest drugim biegunem nauki biblijnej o pokoju i mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, o nadstawianiu drugiego policzka. Tam, gdzie chrze\u015bcijanie musz\u0105 wielce si\u0119 napracowa\u0107 by wczyta\u0107 w tekst \u015bwi\u0119ty uzasadnienie dla wojennych rozwi\u0105za\u0144 konflikt\u00f3w (tak jak mia\u0142o to miejsce w czasach krucjat lub p\u00f3\u017aniejszych wojen religijnych na \u0142onie chrze\u015bcija\u0144stwa), muzu\u0142manie maj\u0105 obowi\u0105zek i wz\u00f3r w takim w\u0142a\u015bnie post\u0119powaniu. Trudno wi\u0119c dziwi\u0107 si\u0119 ekspansji islamu od czas\u00f3w \u015bredniowiecza, po czasy dzisiejsze. Na pewno na drodze dialogu z islamem, chrze\u015bcijanie nie powinni milcze\u0107, ale domaga\u0107 si\u0119 sprawiedliwo\u015bci i prawdy, je\u017celi chodzi o szczeg\u00f3lnie dzisiejsze nadu\u017cycia i mordy, jakie dokonuj\u0105 si\u0119 na ich wsp\u00f3\u0142wyznawcach w krajach typowo muzu\u0142ma\u0144skich, jak np.: Sudan, Maroko, Mauretania[21]<\/a>. Bardzo trudno znale\u017a\u0107 nadziej\u0119 na zmiany w krajach islamskich, chocia\u017cby z\u00a0 powodu rozbicia w samym \u0142onie islamu na wiele ugrupowa\u0144 religijnych, nie posiadaj\u0105cych jednego ogniwa \u0142\u0105cz\u0105cego, b\u0105d\u017a nawet reprezentuj\u0105cego og\u00f3\u0142 \u015bwiata muzu\u0142ma\u0144skiego. Wiele wsp\u00f3\u0142czesnych publikacji na temat islamu m\u00f3wi o przepa\u015bci dziel\u0105cej \u015bwiat muzu\u0142ma\u0144ski od demokracji, kt\u00f3rej idee s\u0105 sprzeczne wobec doktryny islamu[22]<\/a> (jak np.: sekularyzacja w\u0142adzy). Ideologia fundamentalistyczna wsp\u00f3\u0142czesnego islamu opiera si\u0119 na swoich przyw\u00f3dcach, kt\u00f3rzy od XX wieku buduj\u0105 ugrupowania o charakterze partii politycznych, nawo\u0142uj\u0105cych do tworzenia pa\u0144stw w oparciu o prawo muzu\u0142ma\u0144skie. Jednym z nich by\u0142 Hasana al- Banna (1906-1949), kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142 Stowarzyszenie Braci Muzu\u0142man\u00f3w. Jego ideologia jest zarazem fundamentalistyczna i panmuzu\u0142ma\u0144ska, has\u0142em przewodnim Braci jest\u2013 \u201eAllah jest naszym Bogiem, Prorok naszym przyw\u00f3dc\u0105, Koran nasz\u0105 konstytucj\u0105, d\u017cihad nasz\u0105 drog\u0105, \u015bmier\u0107 w imi\u0119 Boga jest naszym pragnieniem\u201d[23]<\/a>. Kolejnym przyw\u00f3dc\u0105, kt\u00f3ry pog\u0142\u0119bi\u0142 idee agresywnego fundamentalizmu by\u0142 Sayyid Qutb (1906-1966). Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 upowszechni\u0142a si\u0119 w \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim i le\u017cy u podstaw ideologii wielu ugrupowa\u0144. Jego zdaniem Zach\u00f3d nie tylko nie posiada nic cennego do zaoferowania (jest bowiem niemoralny i dog\u0142\u0119bnie zepsuty), ale r\u00f3wnie\u017c nie posiada racji usprawiedliwiaj\u0105cych jego dalsze istnienie. Zatem muzu\u0142manie powinni Zach\u00f3d unicestwi\u0107 i zbudowa\u0107 now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 w oparciu o warto\u015bci klasycznego islamu. Walce tej wi\u0119c przy\u015bwieca cel, \u017ce \u201eboski system islamu\u201d wolny jest od wszelkich niedostatk\u00f3w, jest \u201epe\u0142ny i doskona\u0142y\u201d[24]<\/a>. Obecnie w \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim istnieje szereg organizacji skrajnie fundamentalistycznych, a filarem ideologii tych ugrupowa\u0144 jest przekonanie, \u017ce wszystkie humanistyczne idee europejskie s\u0105 zaledwie marnym cieniem tego, co islam osi\u0105gn\u0105\u0142 tysi\u0105c lat wcze\u015bniej[25]<\/a>.<\/p>\n Nie mo\u017cna jednak uto\u017csamia\u0107 islamu jedynie z ide\u0105 d\u017cihadu, kt\u00f3rego idea kwitnie g\u0142\u00f3wnie w ekstremistycznych ruchach religijnych. Obok skrajnie fundamentalistycznych ugrupowa\u0144 bowiem r\u00f3wnie silne s\u0105\u00a0 ugrupowania mniej radykalne, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c d\u0105\u017c\u0105 do odrodzenia islamu w dobie potrzeby pogodzenia dziedzictwa tradycji z wyzwaniami zachodniej nowoczesno\u015bci. Ugrupowania te pokazuj\u0105, \u017ce droga reislamizacji, nie koniecznie musi przybiera\u0107 form\u0119 okrutnej \u015bwi\u0119tej przemocy. Najwi\u0119kszym wyzwaniem dla muzu\u0142man jest rzeczywisto\u015b\u0107 globalizacji i id\u0105cej za tym ekspansji zachodniej kultury nowoczesno\u015bci oraz pluralizmu etnicznego, religijnego i kulturowego, kt\u00f3ry musi istnie\u0107 w ramach coraz mniejszych terytori\u00f3w geograficznych.<\/p>\n Pierwszym krokiem ku drugiemu cz\u0142owieku jest porzucenie w\u0142asnej dumy i wy\u017cszo\u015bci, postawa pokory i odwaga w przyznaniu si\u0119 do b\u0142\u0119d\u00f3w. Zar\u00f3wno chrze\u015bcija\u0144stwo, jak i islam, te idee mog\u0105 odnale\u017a\u0107 w swoich \u015bwi\u0119tych tekstach, co okazuje si\u0119 w dzisiejszych czasach coraz bardziej cenion\u0105 warto\u015bci\u0105, poniewa\u017c \u017cyjemy w pluralistycznym \u015bwiecie. Laicko\u015b\u0107 pa\u0144stwa w tej rzeczywisto\u015bci jest drog\u0105 ku poszanowaniu wszystkich odmian religii i duchowo\u015bci. Laicki model pa\u0144stwa nie mo\u017ce by\u0107 jednak rozumiany jako ateistyczny model spo\u0142ecze\u0144stwa[26]<\/a> (jak to ma miejsce w tzw. krajach demokracji ludowej). Neutralno\u015b\u0107 pa\u0144stwa nie oznacza odrzucenia religijnych warto\u015bci etycznych, kt\u00f3re w wielu przypadkach s\u0105 wsp\u00f3lne wszystkim religiom. Misyjny charakter zar\u00f3wno islamu, jak i chrze\u015bcija\u0144stwa nie musi prowadzi\u0107 do konflikt\u00f3w religijnych, a tym bardziej zbrojnych. Warunkiem jednak obu stron jest przestrzeganie wolno\u015bci cz\u0142owieka do wyboru religii, co obecne jest i w Nowym Testamencie i w Koranie.<\/p>\n W lipcu 1999 roku grupa m\u0142odych ludzi sz\u0142a szlakiem \u015bredniowiecznych krucjat nie po to, by \u015bwi\u0119towa\u0107 idee krzewienia chrze\u015bcija\u0144stwa czy odda\u0107 ho\u0142d dzielnym rycerzom tamtej Europy, ale by przeprosi\u0107 napotkanych ludzi \u2013 muzu\u0142man\u00f3w, \u017cyd\u00f3w, chrze\u015bcijan wschodnich \u2013 za zbrodnie krzy\u017cowc\u00f3w[27]<\/a>. Pope\u0142niono w przesz\u0142o\u015bci i tej dalekiej i tej ca\u0142kiem bliskiej wiele b\u0142\u0119d\u00f3w, wiele krzywd za kt\u00f3re nie tylko chrze\u015bcijanie powinni przeprasza\u0107. Wsp\u00f3lnie powinni\u015bmy wo\u0142a\u0107 do Boga o przebaczenie i budowa\u0107 nowe jutro ju\u017c bez uprzedze\u0144, ale uczy\u0107 si\u0119 z dnia na dzie\u0144 jak razem \u017cy\u0107 w obop\u00f3lnym poszanowaniu i wierno\u015bci Bogu.<\/p>\n ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~<\/p>\n Bibliografia:<\/p>\n Church sign: Islam \u2013 America\u2019s No.1 enemy<\/em>, www.wordnetdaily.com\/news<\/a><\/p>\n Koran<\/em>, t\u0142um. J. Bielawski, Warszawa 1986<\/p>\n Ko\u015bcielak K., D\u017cihad. \u015awi\u0119ta wojna w islamie<\/em>, Wydawnictwo M, Krak\u00f3w 2002 r.<\/p>\n Marz\u0119cki J., Systemy religijno-filozoficzne Wschodu<\/em>, Wyd. Nauk. Scholar, Warszawa 1999 r.<\/p>\n Pace E., Stefani P., Wsp\u00f3\u0142czesny fundamentalizm religijny<\/em>, Wydawnictwo Wam, Krak\u00f3w 2002 r.<\/p>\n Pismo \u015awi\u0119te Starego i Nowego Testamentu<\/em> – wyd. pi\u0105te, Pallotinum, Pozna\u0144 2000 r.<\/p>\n Religie \u015bwiata<\/em>, [ red.: Ks. dr E. D\u0105browski ], Pax, Warszawa 1957 r.<\/p>\n Skowronek A.J., Kim jest Jezus z Nazaretu ?<\/em>, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2003 r.<\/p>\n Stanis\u0142awska O., Czy to ju\u017c Jeruzalem..? Szlakiem krucjat<\/em>, Magazyn Gazety Wyborczej, 16. Grudnia 1999, ss.11-19.<\/p>\n \n [1]<\/a> E. Pace, P. Stefani, Wsp\u00f3\u0142czesny fundamentalizm religijny<\/em>, Wam, Krak\u00f3w 2002 r.<\/p>\n [2]<\/a> W oparciu o: E. Pace, P. Stefani, Wsp\u00f3\u0142czesny fundamentalizm religijny<\/em>, Wam, Krak\u00f3w 2002, ss.27-28.<\/p>\n [3]<\/a> Ks. A. J. Skowronek, Kim jest Jezus z Nazaretu ?<\/em>, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2003 r, ss.175-176.<\/p>\n [4]<\/a> G.D. Fee, D. Stuart, Jak czyta\u0107 Bibli\u0119?<\/em>, Wydawnictwo JR Szorc, 1983 r.<\/p>\n [5]<\/a> Tam\u017ce, s. 16.<\/p>\n [6]<\/a> E. Pace, P. Stefani, Wsp\u00f3\u0142czesny fundamentalizm religijny<\/em>, Wam, Krak\u00f3w 2002 r, s.30.<\/p>\n [7]<\/a> Tam\u017ce, s. 29.<\/p>\n [8]<\/a> Tam\u017ce, s. 33.<\/p>\n [9]<\/a> Tam\u017ce, s.153.<\/p>\n [10]<\/a> Church sign: Islam \u2013 America\u2019s No.1 enemy<\/em>, www.wordnetdaily.com\/news<\/a><\/p>\n [11]<\/a> E. Pace, P. Stefani, Wsp\u00f3\u0142czesny fundamentalizm religijny<\/em>, Wam, Krak\u00f3w 2002 r, s.133.<\/p>\n [12]<\/a> Tam\u017ce, s.137.<\/p>\n [13]<\/a> Tam\u017ce, s.138.<\/p>\n [14]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n [15]<\/a> Tam\u017ce, s. 57.<\/p>\n [16]<\/a> Tam\u017ce, s. 59.<\/p>\n [17]<\/a> J. Marz\u0119cki, Systemy religijno-filozoficzne Wschodu<\/em>, Wyd. naukowe Scholar, Warszawa 1999 r, s. 68.<\/p>\n [18]<\/a> Ks. K. Ko\u015bcielak, D\u017cihad. \u015awi\u0119ta wojna w islamie<\/em>, Wydawnictwo M, Krak\u00f3w 2002 r, s. 15.<\/p>\n [19]<\/a> Tam\u017ce, s. 19.<\/p>\n [20]<\/a> Religie \u015bwiata<\/em>, [ red.: Ks. dr E. D\u0105browski ], Pax, Warszawa 1957 r, s. 221.<\/p>\n [21]<\/a> Ks. K. Ko\u015bcielak, D\u017cihad. \u015awi\u0119ta wojna w islamie<\/em>, Wydawnictwo M, Krak\u00f3w 2002 r, s. 68, 111-121.<\/p>\n [22]<\/a> Tam\u017ce, s.76<\/p>\n [23]<\/a> Tam\u017ce, ss. 62-63.<\/p>\n [24]<\/a> Tam\u017ce, s. 64.<\/p>\n [25]<\/a> Tam\u017ce, s. 65.<\/p>\n
\n